Home  |  Sitemap  |  Disclaimer  |  Contact  |  Zoeken

De brief van Jolande Sap: een dikke voldoende

Gisteren nam Jolande Sap afscheid van de Kamer. Dit deed ze met een brief die voorgelezen werd. In de brief zien we een aantal basislessen van de overtuigingskunst terug. Zo bedient Sap zich van een goede inleiding, een prachtige praeteritio en een mooi pathosslot.

Een inleiding uit het boekje

'Ik had me mijn afscheid uit de politiek anders voorgesteld.' De beginzin van Saps brief is een aandachtstrekker. Als luisteraar roept deze zin immers vragen op: Hoe had ze het afscheid wel willen zien? Waarom gaat ze weg? Tegelijkertijd presenteert Sap hiermee haar belangrijkste boodschap: de kern van haar brief is dat ze niet weg wilde. Met deze opening laat Sap zien dat ze zich bewust is van de retorische inleidingstechnieken: aandacht trekken en de boodschap presenteren.

En ook verder in haar inleiding bedient Sap haar luisteraars goed. Ze geeft eerst wat achtergrondinformatie over de economische ontwikkelingen tijdens haar Kamerlidmaatschap. Vervolgens stemt ze de luisteraar welwillend met wat humor als ze het over diezelfde, negatieve economische ontwikkelingen heeft: 'Het zou te veel eer zijn om deze ontwikkeling op het conto van mijn financieel woordvoerderschap en politiek leiderschap te schrijven. Daarover zal zélfs de partijtop van GroenLinks het met me eens zijn.'

Een mooie praeteritio

Na de inleiding verwacht je als luisteraar in de kern de nodige argumentatie of uitleg over haar vertrek. De kernboodschap aan het begin duidt daar immers op. Sap wil daar echter geen woorden aan vuil maken in haar afscheidsbrief. Maar tegelijkertijd doet ze dat toch.

Sap gebruikt hier een mooie praeteritio voor: 'Maar u weet, en ik weet ook, dat dit niet de werkelijke reden is van mijn vertrek uit het parlement. Dat is het interne en partijpolitieke conflict dat volgde op een slechte verkiezingsuitslag en dat u via de media nauwkeurig heeft kunnen volgen. Dit is de plaats noch de tijd om daarbij stil te staan.' Ze stipt de redenen aan om vervolgens aan te geven dat ze het daar dus niet over wil hebben.

De werkelijke boodschap

Waar wil Sap het dan wel over hebben? Dat zijn twee dingen. Allereerst wil ze kort haar belangrijkste politieke boodschappen meegeven: een scheiding in banken, meer Europese samenwerking en meer contact met de dagelijkse werkelijkheid van mensen. Daarnaast wil ze vooral bedanken.

Ook in deze laatste delen van haar brief volgt Sap het retorische handboek. In een gelegenheidsspeech als deze moet het beleid immers niet centraal staan. Het gaat dan vooral om de pathos: gevoelens en emoties met het publiek delen. Daarbij mag je als schrijver natuurlijk wel wat vergezichten noemen, maar het moet allemaal niet te inhoudelijk worden.

Het is jammer dat Saps retorische talent pas duidelijk wordt in haar afscheidsbrief. Als ze dat talent eerder had gebruikt en zich verre van bijvoorbeeld stekkerdozen had gehouden, was deze brief misschien nooit verschenen. Maar haar brief belooft ook veel goeds voor de toekomst: het inhoudelijke debat bij GroenLinks kan nog het nodige retorische vuurwerk op gaan leveren.

Karin Pijper

Datum: 24-10-2012

|