Wilders als drogredenslachtoffer

Geert Wilders bedient zich deze week van een opvallende nieuwe tactiek. Was er tot nu toe steeds maar één stijlmiddel dat hij kende, namelijk dat van de overdrijving, en kwam hij zelf bovendien nooit met inhoudelijke argumenten, nu kiest hij duidelijk voor een andere techniek. Het zijn volgens hem namelijk zijn tegenstanders die zich van sluwe drogredenen bedienen en de arme Wilders daarmee bestoken! Een glasheldere tu quoque dus.

Walgelijke vergelijkingen

De afgelopen week was Wilders zelf in Amerika, maar dat belette hem niet zijn nieuwe tactiek overduidelijk vorm te geven. De man die zelf de Koran met Mein Kampf vergeleek, wijst nu ineens op de ongepastheid van dit soort vergelijkingsargumentatie. Wilders vindt op 3 maart dat de Rotterdamse advocaat Haroon Raza een 'schandalige en verwerpelijke vergelijking'  heeft gemaakt door hem op één lijn te stellen met Adolf Hitler. Overigens gebruikt Wilders Raza’s aanval direct in zijn voordeel: "Nee, ik neem geen stappen. Ik ben voor de vrijheid van meningsuiting. En hoe walgelijk die uitspraak van hem ook is, het is geen oproep tot geweld of bedreiging.'' Met andere woorden: laat mij ook met rust als ik dit soort vergelijkingen maak.

Stromannen

Op 5 maart verdedigt Wilders zich vervolgens bij monde van zijn raadsman, Bram Moszkowicz, tegen weer een andere drogreden, ditmaal de stromannen van het gerechtshof in Amsterdam. Het Hof heeft het gewaagd uitspraken aan Wilders toe te schrijven die hij nooit gedaan heeft en zich bovendien gebaseerd op onvolledige en verdraaide uitlatingen. Wilders vindt het een ernstige zaak dat gebruik is gemaakt van onjuiste citaten. "Dit is een heel principiële kwestie die het belang van mijn zaak overstijgt. Mr. Moszkowicz heeft alle fouten op een rijtje gezet en deelt daarmee een mokerslag uit", aldus Wilders op zijn partijsite. Een van de stromannen belicht hij ook expliciet: "Ook is een uitspraak van mij zodanig verdraaid dat hij een heel andere strekking heeft gekregen. 'Geen islamieten meer in Nederland' is heel wat anders dan wat ik werkelijk gezegd heb, namelijk 'geen islamieten meer Nederland in'”.

Overdrijving

Door zo de focus van zijn eigen betogen te verleggen naar de fouten in die van anderen, slaat Wilders twee vliegen in een klap. Ten eerste weet hij zijn slachtofferrol te sublimeren (‘kijk eens, hoe gemeen ze tegen mij doen’) en daarmee ongetwijfeld nog meer sympathie op te wekken bij zijn electoraat en ten tweede hoeft hij zo ook niet langer zijn eigen bekritiseerde uitspraken te verdedigen. Een ding blijft echter hetzelfde: de nooit aflatende gezwollen overdrijvingstoon, een van Wilders’ bekendste stijlmiddelen. Wilders in de verdediging klinkt precies als Wilders in de aanval: walgelijke beschuldigingen pareert hij met krachtige mokerslagen en alle verwijten aan zijn adres zijn schandalig en verwerpelijk, waar zijn eigen verdediging immer principeel is en het belang van zijn eigen zaak overstijgt.

Dit is deel 1 in een serie analyses van Wilders’ debattechnieken. Wilt u leren om te gaan met types als Wilders? Volg dan onze training Omgaan met bluffers.

Henri Raven

Datum: 05-03-2009